Idi un-unana nga aldaw, adda pamilia nga agnaed iti igid ti baybay iti lugar a maawagan itan iti Claveria.

Nataenganen dagiti agasawa. Addaanda iti ubing nga anak a lalaki. Naragsak ti panangbiagda. Napnuan ayat ti nangbungon iti pagtaenganda. Napalalo ti panagayat dagiti agasawa iti bugbugtong nga anakda.

Bimmaknangda gapu iti panagkalap.

Ngem iti likudan daytoy a kasasaad, addaan daytoy a pamilia iti dakes a kababalin. Naimut wenno napaidam dagitoy.

Iti maysa nga aldaw, simmalog a nagkalap ti lalaki. Nakasabat iti maysa a nakakaasi a lakay.

"Barok, no kadi laeng mabalin ket paramanannakto man ta maalam nga ikan," kinuna ti lakay.

Nagkatawa laeng ti mangngalap.

"No dinak ikkan, agbababawi kanto!" impangta ti lakay.

Adu ti nakalapan ti lalaki nga ikan. Ngem saanna a pinagustuan ti kiddaw ti lakay.

Madama nga aglutlutoda nga agasawa idi adda nagtugtog iti ridawda.

"Apo, tulongandak man. Mabisinak. Ikkandak man iti kanek," kuna ti timek ti baket. Rimmuar ti ina a napan iti ridaw.

"Tumalawka, awan ti maitedmi kenka!" imbugtakna iti baket.

"Mangtedka koma uray bassit laeng. No saan agbabawikanto!" adda pangta a sinao ti baket.

Ngem saan nangted dagiti agasawa.

Nalpas ti panaglutoda. Nagidasar ti makan ti ina. Ngem awan metten ti anakda idi ayabanda daytoy a mangan.

Close-up view of Lakay-lakay and Baket-Baket. (Courtesy of Johnson Jacildo)?

Nagkuyogda a nagbirok. Nagsalsaludsodda kadagiti kapurokanda no nakitada ti anakda a lalaki. Saanda a nasapulan. Saan a nakaturog dagiti agasawa. Nagyanda iti igid ti baybay a nangpaspasungad ti anakda.

Idi sumingising ti init iti daya, adda ladawan a nakita dagiti agasawa. "Ti anakko, isu daydiay ti anakko!" inyikkis ti ina.

Napanda ngarud iti lugar nga ayan ti anakda. Ngem anian a ladingitda ta nagbalin metten a bato daytoy.

Nagsublida a malmalday. Napalalo ti ladingit dagiti agasawa iti napagteng ti anakda.

"Sika ti akimbasol iti napasamak. Naimutka ngamin. Awan ti serserbim nga ama!" binabalaw ti ina ti asawana.

Iti apagdarikmat, nagbalin a bato ti mangngalap.

Ngem saan a mamati ti ina a ti napasamak iti anak ken asawana ket maigapu iti lunod ti lakay ken baket a nagkiddaw kadakuada iti tulong.

"Alaek ti asawa ken anakko," impatangkenna.

Natapliakan ti dalluyon ti saka ti ina. In-inut a nagbalin a bato iti asideg ti asawana. Natungpal ti lunod ti lakay ken baket a pinaay dagiti agasawa iti kiniddawda a tulong.

Manipud idin, adda daton nga ited dagiti lumabas nga agdaliasat iti baybay kadagitoy a bato. Adu ti agkuna nga adda naikawes a bileg kadakuada. Dagiti daton wenno sagut a maikabil iti pinggan wenno sabsabot ket saan a lumned no maibatog kadagitoy. Dagiti saan a mamati, marba ti luganda wenno adda dakes a mapasamak kadakuada.

Naawagan ti Apo Lakay-lakay ti ama a nagbalin a bato. No kitaem ngamin iti adayo, kasla nakatugaw a lakay a nakakallugong. Idi panawen ti Kastila, adu ti agkuna a kinanion dagiti nakabarko a soldado a Kastila. Nabkangan ti kallugong daytoy. Narba ti barko ket limned.

Ti ina a nagbalin bato, naawagan met iti Apo Baket-baket. Agassidegda iti Apo Lakay-lakay. Masarakan dagitoy a bato iti Barangay Taggat Norte, laud nga amianan a paset ti ili ti Claveria.

Masarakan met ti Apo Ubing-ubing iti Barangay D. Lea?o., saan unay nga adayo ti minanga ti Karayan Kabikungan. Madalanan dagiti agbibiahe a mapan iti Fuga Island, Camiguin Island wenno ti ili ti Calayan Island.